ولى در آن آيه متعلق اراده توبه نيست ، بلكه چنان كه گذشت متعلق آن محذوف است علت اينكه خداوند « ميل » و انحراف را به عظمت توصيف كرده ، اين است كه گنهكار با گنهكار انس مىگيرد و كوشش مىكند كه او را بگمراهى بيشترى بكشاند ، همانطورى كه اهل طاعت با اهل طاعت ، انس مىگيرند . آرى كبوتر با كبوتر باز با باز * كند همجنس با همجنس پرواز مردم عاصى كوشش مىكنند ، كه سايرين را در معصيت با خود شريك سازند تا از ملامت و توبيخ ايشان ، آسوده گردند مثل « وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ » ( سوره قلم آيهء 9 ) يعنى : دوست دارند كه شما ملايمت كنيد تا آنها نيز ملايمت كنند ) « وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَما كَفَرُوا » ( سوره نساء 89 يعنى خوش دارند كه شما هم مثل ايشان كافر شويد ) چنان كه مىگويند : « كسى كه خرمنش آتش گرفت دلش مىخواهد خرمن ديگران نيز آتش بگيرد . » اين است طبيعت انسانها . يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ : خداوند مىخواهد در مورد زنها و اجازه ازدواج با كنيزان ، براى شما تخفيف قائل شود . اين معنى از مجاهد و طاووس است و ممكن است منظور اين باشد كه خداوند مىخواهد با قبول و توفيق توبه براى شما تخفيفى بدهد و ممكن است منظور اين باشد كه خداوند مىخواهد بطور كلى در تكاليف شما تخفيفى بدهد كه نسبت بامتهاى پيشين چنين تخفيفى نداده بود . وَ خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً : انسان طورى آفريده شده است كه در مورد زنان كم صبر است . برخى گفته‌اند : منظور اين است كه انسان طورى آفريده شده است كه در برابر هوى و شهوت ، مقاومت نمىكند و با ترس و حزن به زانو در مىآيد .